NIJGADH

रिसव गौतम

विश्वकै अत्यधिक पशुबली दिइने प्रचलन रहेको गढिमाई मेला मंसिर ९ गतेबाट प्रारम्भ हँुदै छ । ५ वर्षको अवधिमा लाग्ने उक्त मेलाको आफ्नै धार्मिक महत्त्व र आस्था छ । तर बारा, रतनपुरी गाविसका तपस्बी रामबहादुर बमजन जो केही वर्षयता बुद्धत्व प्राप्तिका लागि तपस्यारत छन्, उनले उक्त मेलामा कुनै हालतमा काटमार गर्न नदिने अभिव्यक्ति दिइरहेका छन् । केही अहिंसा प्रेमी संस्थाहरूले पनि बलि प्रथाको विरोध गर्दै आइरहेका छन् । हिंसाको विरोध जायज कुरा हो ।

आखिर मान्छे र पशुमा फरक के छ ? मान्छे बोल्न सक्छ, पशु सक्दैन, त्यति न हो आखिर । मान्छेले आफू जस्तै प्राणीको बली दिएर भगवान्को आशीर्वाद कसरी प्राप्त गर्न सक्ला ? मान्छेको भगवान् हुन्छ भने पशुको चाहिँ हुँदैन र ? निम्छरा पशुपन्छीको टाउको छेदन गरेर खरिद गरिने आशीर्वादले तपाईं हाम्रो जीवनमा परिवर्तन र प्रशन्नता ल्याउँछ नै होला र ? यो असम्भव छ । रामबहादुर बमजनहरूले उठाएको शान्ति र अहिंसाको सोचले वर्तमान धर्मनिरपेक्ष मुलुकमा ठूलो महत्त्व राख्छ । राज्य पुनःसंरचना, संघीयता, संविधान र नयाँ नेपालको बहस चलिरहँदा वास्तविक रूपमा फेर्नुपर्ने प्रवृत्ति भनेको हिंसा नै हो ।

प्रत्येक पाँच वर्षमा बाराको बरियापुरमा लाखौं निमुखा पशुको बलि दिने परम्परा छ । देवीका नाममा लाखौं निर्दोष पशुको बलि दिनु ठीक छ ? वैज्ञानिक एवम् आधुनिक समाजमा यो सोचनीय प्रश्न हो । धर्मका नाममा बलि दिनु उचित छैन । धर्मले पशुपन्छी र मानिसलाई समान मान्छ । धर्ममा पशुलाई र मान्छेलाई भिन्नभिन्न व्यवहारको कुनै सवाल रहँदैन । अहिंसा शान्तिको प्रतीक हो । अहिंसाविहीन समाजमात्र सचेत समाज हो । शान्तिका लागि अहिंसा अनिवार्य छ ।

यहाँ मुसादेखि राँगासम्म पाँच लाखभन्दा बढी पशुको बलि हुनेछ, धर्मका नाममा हुने यस्ता रूढीवादी संस्कारको अन्त्य हुन सक्दैन् ? यति ठूलो संख्यामा पशुपन्छी बलि दिनाले वातावरण असन्तुलित हुन्छ । विभिन्न खतरनाक सरुवा रोगको माहामारी फैलिरहेका बेला त्यहाँ कस्तो वातावरणीय परिस्थितिको सिर्जना होला ? यसतर्फ पनि सबैको ध्यान जानुपर्छ । असंख्य पशुबलिका विरुद्ध भारतीय अधिकारकर्मी मेनका गान्धीले प्रधानमन्त्री माधव नेपाललाई पत्र पढाइसकेकी छन् । राजनीतिक निर्णयमा भारतको हस्तक्षेपलाई जो आज्ञा प्रभु भन्ने नेता र सरकार पशुअधिकारका बारेमा किन मौन छन् ?

( रिसव गौतम )लेखक गोर्खापत्र र नेपाल समाचारपत्रको लेखक हुनुहुन्छ